Jak bezpiecznie biwakować w lesie?

Marzysz o ucieczce od zgiełku miasta, o noclegu pod rozgwieżdżonym niebem i budzeniu się przy śpiewie ptaków? Biwakowanie w lesie to wspaniała przygoda, która pozwala na głęboki kontakt z naturą. Jednak, aby było ono bezpieczne i zgodne z prawem, a jednocześnie nie pozostawiło negatywnego śladu w środowisku, trzeba znać i przestrzegać kilku kluczowych zasad. Ten artykuł to Twój kompas w świecie odpowiedzialnego biwakowania w lesie!

Planowanie to podstawa: zanim wyruszysz w głąb natury

Spontaniczność jest piękna, ale w przypadku leśnego biwaku, staranne przygotowanie to klucz do sukcesu i bezpieczeństwa. Ignorowanie tego etapu może zepsuć całą przygodę.

Sprawdź przepisy i wybierz legalne miejsce

• W Polsce biwakowanie w lesie jest legalne, ale tylko w specjalnie wyznaczonych do tego miejscach, objętych programem „Zanocuj w lesie” prowadzonym przez Lasy Państwowe.
• Od 1 maja 2021 roku każde nadleśnictwo w Polsce wyznaczyło obszary do biwakowania. Aktualnie to ponad 600 tysięcy hektarów terenu w 425 nadleśnictwach.
• Mapy tych obszarów znajdziesz na stronie Banku Danych o Lasach (bdl.lasy.gov.pl/portal/mapy) w sekcji „Mapa zagospodarowania turystycznego” oraz na stronach internetowych poszczególnych nadleśnictw.
• Zgłoszenie pobytu nie jest wymagane, jeśli biwakuje do 9 osób i nie dłużej niż dwie noce. W przypadku większych grup lub dłuższego pobytu, należy zgłosić to mailowo do danego nadleśnictwa, co najmniej dwa dni robocze wcześniej, i uzyskać pisemne potwierdzenie.
• Pamiętaj, że w parkach narodowych noclegi są zazwyczaj zabronione.
• Przed wyjazdem zawsze sprawdź prognozę pogody oraz czy nie ma okresowych zakazów wstępu do lasu, np. z powodu zagrożenia pożarowego.

Co spakować na biwak w lesie? Niezbędnik każdego wędrowca

Odpowiednie wyposażenie to gwarancja komfortu i bezpieczeństwa. Skup się na tym, co najważniejsze:

• Namiot, tarp lub hamak: Wybór zależy od preferencji i warunków. Tarp jest lekki i mobilny, namiot zapewnia lepszą ochronę przed owadami i warunkami atmosferycznymi.
• Śpiwór i mata/karimata: Dopasowane do przewidywanych temperatur zapewnią ciepło i izolację od podłoża.
• Apteczka pierwszej pomocy: Musi zawierać podstawowe leki, plastry, bandaże, środki dezynfekujące. Warto znać zasady udzielania pierwszej pomocy w terenie.
• Prowiant i woda: Zabierz ze sobą suche przekąski i produkty gotowe do spożycia. Zapas wody jest kluczowy, ewentualnie filtr do wody, jeśli planujesz korzystać z naturalnych źródeł.
• Narzędzia: Nóż (np. bushcraftowy), multitool, mała siekiera lub piła składana mogą okazać się bardzo przydatne.
• Źródło światła: Latarka (najlepiej czołówka) to podstawa po zmroku.
• Orientacja w terenie: Mapa i kompas to podstawa, nawet jeśli korzystasz z GPS. Warto pobrać aplikację mBDL z mapą, która działa offline.
• Odpowiednia odzież: Warstwowy ubiór, chroniący przed zmiennymi warunkami pogodowymi.
• Worek na śmieci: Absolutny must-have, aby zabrać ze sobą wszystkie odpadki.
• Naładowany telefon i powerbank: W razie potrzeby kontaktu ze służbami ratunkowymi. Zapisz numery alarmowe (112, 985/601 100 300 dla GOPR, 984/601 100 100 dla WOPR) oraz numer do lokalnego nadleśnictwa.

Szanuj naturę: zasady biwakowania w praktyce

Kiedy już znajdziesz się w lesie, pamiętaj, że jesteś gościem w domu dzikich zwierząt. Twoje zachowanie ma bezpośredni wpływ na środowisko i innych użytkowników lasu.

Wybór miejsca na obozowisko

• Wybieraj miejsca wyznaczone do biwakowania. Jeśli musisz biwakować poza nimi (pamiętaj o legalności!), wybierz trwałą nawierzchnię, unikaj niszczenia runa leśnego i usuwania ściółki.
• Nie rozbijaj namiotu na szlakach dzikich zwierząt (np. prowadzących do źródeł wody), ani w pobliżu ich śladów.
• Unikaj dolin i niskich terenów narażonych na zalanie oraz wilgoć. Wybieraj wyższe miejsca z naturalną osłoną przed wiatrem, ale nie bezpośrednio pod drzewami z martwymi gałęziami.
• Zachowaj odpowiednią odległość od cieków wodnych.
• Staraj się, aby Twoje obozowisko było dyskretne, używając namiotów lub tarpów w stonowanych kolorach.

Ogień w lesie: z rozwagą i zgodnie z prawem

• Palenie ognisk w lesie jest surowo regulowane i dozwolone wyłącznie w miejscach wyznaczonych przez właściciela lasu lub nadleśniczego. Za rozpalenie ogniska w niedozwolonym miejscu grozi mandat do 500 zł, a w skrajnych przypadkach nawet 1000 zł.
• Informacje o wyznaczonych miejscach na ogniska znajdziesz na mapach nadleśnictw lub dzwoniąc do leśniczego.
• Nie wolno zbierać chrustu czy gałęzi na ognisko – jest to wykroczenie. Drewno należy pozyskać zgodnie z zasadami sprzedaży lub używać kuchenki turystycznej.
• Wiele źródeł zaleca, aby w myśl zasad Leave No Trace, zamiast ogniska używać przenośnych kuchenek turystycznych. W niektórych obszarach programu „Zanocuj w lesie” używanie kuchenek gazowych jest pilotażowo dopuszczone.
• Jeśli już palisz ognisko w dozwolonym miejscu, zabezpiecz je, usuwając ściółkę leśną i odsłaniając pas gleby mineralnej. Po zakończeniu biwaku upewnij się, że ogień został całkowicie wygaszony i zasypany.

Spotkania z dzikimi zwierzętami: bądź gościem

• Pamiętaj, że jesteś w ich domu. Zachowaj ciszę i spokój.
• Nigdy nie dokarmiaj dzikich zwierząt i nie zbliżaj się do nich.
• Jedzenie przechowuj w szczelnych pojemnikach, aby zapachy nie przyciągały zwierząt. Odpadki organiczne również zabieraj ze sobą.
• Unikaj rozbijania obozowiska na szlakach migracji zwierząt.
• W przypadku spotkania ze zwierzęciem zachowaj spokój, nie wykonuj gwałtownych ruchów. Większość zwierząt unika ludzi. Jeśli zwierzę jest agresywne, powoli się oddal.

Zasada Leave No Trace: zostaw las lepszym niż go zastałeś

Idea Leave No Trace (LNT) to zbiór 7 zasad, które promują odpowiedzialne i etyczne zachowanie w naturze, minimalizujące nasz wpływ na środowisko.

• Zaplanuj i przygotuj się: Dokładne planowanie zmniejsza ryzyko i minimalizuje wpływ na środowisko.
• Podróżuj i biwakuj na trwałych powierzchniach: Trzymaj się wyznaczonych szlaków i miejsc biwakowych.
• Zabieraj to, co przyniosłeś: Wszystkie śmieci, włącznie z resztkami jedzenia i papierem toaletowym, zabierz ze sobą.
• Zostaw to, co znalazłeś: Nie zabieraj pamiątek z lasu (kamienie, patyki, kwiaty) i nie buduj konstrukcji z naturalnych elementów.
• Minimalizuj wpływ ognia: Używaj kuchenek turystycznych, a ogniska pal tylko w wyznaczonych miejscach i dokładnie je gaś.
• Szanuj dziką przyrodę: Obserwuj zwierzęta z dystansu, nigdy ich nie dokarmiaj i nie przeszkadzaj im.
• Szanuj innych użytkowników: Zachowaj ciszę i szanuj prywatność innych.

Droga do leśnego spełnienia

Bezpieczne i odpowiedzialne biwakowanie w lesie to prawdziwa sztuka, którą można opanować. Pamiętając o przygotowaniu, szacunku dla natury i przestrzeganiu lokalnych przepisów, możesz czerpać z leśnych wędrówek i noclegów pod gwiazdami to, co najlepsze.

Każda wyprawa to okazja do nauki i pogłębiania więzi z przyrodą. Niech Twój kolejny biwak będzie niezapomnianym doświadczeniem, które wzbogaci Cię i zainspiruje do dalszego odkrywania piękna polskiej natury, zawsze z myślą o jej ochronie.

FAQ – najczęściej zadawane pytania